مدل بندی ارتباط بین دارایی های نامشهود و عملکرد شرکت‌ های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار

قسمتی از متن پایان نامه :

1-2- اظهار مساله پژوهش
به گونه کلی، دارایی­های شرکت به دو دسته دارایی­های مشهود و دارایی­های نامشهود تقسیم می­شوند. تا دهه 1980، ارزش یک شرکت تا اندازه زیادی به ارزش دارایی­های مشهود آن از قبیل ساختمان­ها و ماشین­آلات بستگی داشت (چوی[1]، 2007: 20). اما از اواسط دهه 1980 ارزش یک شرکت به ارزش دارایی­های نامشهود آن از قبیل نوآوری، فناوری، منابع انسانی[2] و مهارت­ها وابسته گردید (کلونینگر[3]، 2004: 126) مالکین و مدیران اجرایی شرکت­ها برای مدت­های زیادی تصور می­کردند که کلید موفقیـت شرکـت­ها، کسـب دارایی­های مشهود می باشد، اما هم اکنون اهمیت دارایی­های نامشهود را نیز درک کرده­اند (لو[4]، 1997). همچنین مهم­ترین بخش دارایی­ها به شکل نامشهود هستند که در حدود 50٪ ارزش بازار شرکت­های بزرگ صنعتی و خدماتی را تشکیل می­دهند (اسویبی[5]، 1997: 12).
دارایی­های نامشهود خود به دو دستـه منابـع و اموال[6] تقسیـم­ می­شـوند. اموال نامشهود به به دارایی­های نامشهودی اطلاق می­گردد که زیر پوشش قانون قرار می­گیرند مانند حق اختراع، حق امتیاز و علایم تجاری، درحالی که منابع نامشهود پیچیده­تر بوده و با اشخاص، روابط و سیستم­ها در ارتباط می باشد. منابع نامشهود برخلاف اموال نامشهود، پویاتر بوده و ارزیابی صحیحی از آن­ها مشکل­تر می باشد (ایکس-کایو[7]، 2009: 15، 16 و 17). مهم­ترین دارایی­های یک شرکت، دارایی­های نامشهود شامل منابع و اموال نامشهود هستند و مسئله در اندازه­گیری دارایی­های نامشهود، تعیین اثربخشی دارایـی­های نامشهودی می باشد که معمولاً در ترازنامه و صورت­های مالی شرکت گزارش نمی­شوند (آکیو[8]، 2009: 1).
در هر صورت، چیزی که باعث موفقیت یک شرکت می­گردد، فقط دارایی­های مشهودی نیستند که هر کس می­تواند با پرداخت بهای آن، به موفقـیت دست یابد، بلکه اثـربخشی این نوع دارایی­ها با دارایی­های نامشهود می باشد که آن­ها را قابل بهره گیری کرده و باعث موفقیت شرکت در دست­یابی به اهداف نیز می­گردد (ایکس-کایو، 2009: 1).
با وجود این، در روش­های حسابداری سنتی، دارایی­های نامشهود به اندازه کافی گزارش نمی­شوند و این موضوع دلیل اصلی اختلاف شدید بین ارزش بازار یک شرکت و  ارزش دفتری ثبت شده می باشد (هندری[9] و همکاران، 2008: 14). این در حالی می باشد که صورت­های مالی یکی از مهم­ترین ابزارهای تحلیل وضعیت مالی شرکت­ها در بازارهای سرمایه امروزی هستند. به عنوان نمونه، لو (1997) نشان داد که بیـش از 40٪ از ارزش بـازار یک شـرکت متوسط، در ترازنامه ظاهر نمی­شوند. در نتیجه، مدیران در یافتن اطلاعات لازم برای تعیین عملکرد یک شرکت، با مشکل مواجه خواهند گردید. با در نظر داشتن اینکه ترازنامه یکی از مهم­ترین اجزای   صورت­های مالی می باشد، انتظار می­رود ارزش یک شرکت را به نحو صحیح گزارش دهد و بتواند مبنایی برای ارزیابی عملکرد شرکت فراهم سازد. با این حال، گزارش اقلام نامشهود (الی و وایمایر[10]، 1999 و گادفری و کوه[11]، 2001) و یا عدم گزارش آن در ترازنامه (پن­من[12]، 2009 و بلوم[13]، 2009)، موضوع مورد مناقشه پژوهشگران بوده می باشد. اضافه براین، حسابداری دارایی­های نامشهود نسبت به دارایی­های مشهود، معضلات مهمی را در پی دارد. مانند این معضلات عدم اطمینان مربوط به منافع حاصـل از دارایـی­هــای نامشهود و مـدت زمان این منـافع می باشد (هوگ­کرون و نیوسفلا[14]، 2000: 258). این عدم اطمینان بر تعیین ارزش حسابداری دارایی­های نامشهود و همچنین تاثیر آن­ها بر ارزیابی عملکرد شرکت اثرگذار می باشد.
معیارهای سنتی عملکرد حسابداری نیز مانند سود هر سهم[15]، سود تقسیمی هر سهم و بازده حقوق صاحبان سهام[16] اصولاً بر سرمایـه در گردش[17] و دارایـی­های مشهود متمرکز هستند (ایکس-کایو، 2009: 3). همچـنین اصول حسابداری با سرمایه­های فکری[18] مانند پژوهش و توسعه به عنوان یک هزینه رفتار می­کنند (به عنوان نمونه، استاندارد ملی حسابداری شماره 17؛ 1391: بند 33 و 44). اضافه براین، سیستم­های حسابداری فعلی به اندازه کافی ارزش واقعـی یـک شرکت را تعیین نمی­کنند. به عنوان مثال، دارایی­های فهرست شده در استاندارد ملی حسابداری شماره 17 (حسابداری دارایی­های نامشهود) شامل ارزشیابی منابع انسانی یا سایر اشکال اموال فکری[19] نمی­گردد، و در نتیـجه ارزیـابی عمـلکرد شرکت را با خطای جدی مواجه می­سازد، زیرا سیستم­های حسابداری عملـکرد، مبتنی بر ارزیابی دارایـی­های مشهود هستند.
پس، در جریان لحاظ کردن دارایی­های نامشهود و ارتباط آن­ها با اندازه­گیری عملکرد شرکت­ها، مساله­های اصلی عبارتند از: 1) ارزش اقلام نامشهود برای مقاصد گزارشگری مالی چیست و چگونه بایستی اندازه­گیری شوند، 2) آیا اصولاً بایستی دارایی­های نامشهود را در صورت­های مالی افشا یا گزارش نمود؟، 3) چه اقلامی بایستی به عنوان اموال فکری و دارایی­های نامشهود در ترازنامه شرکت مقصود شوند؟، 4) اهمیت دارایی­های نامشهود ثبت نشده در ارزیابی عملکرد شرکت­ها چیست؟ و 5) چگونه می­توان دارایی­های نامشهود را برای ارزیابی عملکرد شرکت مدل­بندی نمود؟ هدف اصلی این مطالعه، پاسخ به پرسش­های بالا می باشد.
[1]– Choi
[2]– Human Resource
[3]– Cloninger
[4]– Lev
[5]– Sveiby
[6] – Resources and Properties
[7]– X. Qiu
[8]– Ukiwe
[9]– Hendry
[10]– Ely and Waymire

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

[11]– Godfrey and Koh
[12]– Penman
[13]– Bloom
[14]– Hoegh-Krohn and Knivsfla
[15] – Earning Per Share
[16] – Return On Equity
[17]– Working Capital

[18]– Intellectual Capital
[19]– Intellectual Properties
 

سوالات یا اهداف پایان نامه :

 اهداف پژوهش:
با در نظر داشتن سوال­های مطرح شده در بخش­های پیشین، اهداف این مطالعه به توضیح زیر می باشد:

  • مطالعه اهمیت گزارشگری دارایی­های نامشهود شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران،
  • اندازهگیری اقلام “نامشهود ثبت نشده” شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران با در نظر داشتن ارزش بازار این شرکت­ها،
  • مطالعه تاثیر ارزش اقلام “نامشهود ثبت نشده[1]” بر عملکرد شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران،
  • مطالعه تاثیر دارایی­های “نامشهود ثبت شده” بر عملکرد شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران،
  • ارائه پیشنهادهایی در خصوص شناسایی و یا عدم شناسایی اقلام نامشهود و اصلاح عملیـات گزارشـگری شـرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران.
  • مدل­بندی ارتباط بین دارایی­های نامشهود و عملکرد به مقصود پیش­بینی عملکرد.