ارتباط ریسک شرکت و نوسانات سود جامع

قسمتی از متن پایان نامه :

2-1- تشریح و اظهار مسئله
تصمیم­گیری مانند مسائلی می باشد که بشر همواره با آن روبرو بوده می باشد. تصمیم­گیری نیازمند اطلاعات می باشد. در میان اطلاعات گوناگونی که مدیران و تصمیم­گیرندگان برای اخذ تصمیمات خود به آن نیازمندند، اطلاعات مالی و حسابداری جایگاه ویژه­ای دارد. صورت سود (زیان)، یکی از صورت­های مالی اساسی می باشد که چگونگی و نتیجه عملکرد مالی یک شخصیت حسابداری (واحد گزارشگر) را طی دوره مالی نشان می­دهد و به عنوان مبنایی برای تصمیمات سرمایه­گذاری و سایر تصمیمات محسوب می­گردد.
اندازه­گیری سود دوره مالی یک واحد تجاری همیشه یکی از چالش­های پیش روی تدوین­کنندگان استانداردهای حسابداری و دل­مشغولی اصلی بهره گیری­کنندگان اطلاعات حسابداری بوده می باشد. در دو دهه گذشته توسط مدیریت مالی نوآوری­هایی، در زمینه معاملات بازرگانی پیچیده به وجودآمده می باشد تا برای شرکت­ها ایجاد ارزش کند. اما تدوین­کنندگان استانداردهای حسابداری با این پیشرفت­ها همراه نبوده­اند. علاوه­براین، در صورت­های مالی بر مبنای ارزش­های تاریخی به دلیل آنکه اجازه داده می­گردد تا بسیاری از اقلامی که به صورت بالقوه با ارزش مرتبط هستند در صورت سود (زیان) انعکاس نیابد و مستقیماً در بخش حقوق صاحبان سرمایه ترازنامه منعکس گردد یا حتی مورد اندازه­گیری و شناسایی قرار نگیرد، صورت­های مالی از شفافیت کمتری برخوردار بوده و همواره مورد انتقاد بوده­اند. عدم گزارش تغییرات بااهمیت ارزش شرکت در صورت سود (زیان) و انعکاس مستقیم آن در بخش حقوق صاحبان سرمایه کیفیت سود را کاهش می­دهد و به تأثیر آن به عنوان یک ورودی مهم در ارزش­گذاری آسیب وارد می­سازد. در این راستا، مدیران به مدیریت سود تشویق می­شوند و باعث می­گردد بهره گیری­کنندگان اطلاعات مالی با استنباط­های گمراه­کننده­ای روبرو شوند (واتس و زیمرمن[1]، 1986). تدوین­کنندگان استانداردهای حسابداری در بسیاری از کشورها به مقصود پاسخگویی به این انتقادات و نیازها به افزایش سطح شفافیت و مرتبط بودن صورت­های مالی با ارزش شرکت به سوی پذیرش رویکرد شمول کلی سود (سود فراگیر) گام برداشته­اند.

در سال 1978 FASB[2] در بیانیه شماره یک با عنوان «اهداف گزارشگری مالی واحدهای تجاری» اصطلاح سود جامع را برای مفهوم عایدی (سود قبل از کسر اثرات انباشته تغییر در اصول حسابداری) بکار برد. این اصطلاح برای اولین بار و به گونه رسمی در بیانیه مفاهیم شماره سه FASB با عنوان «عناصر صورت­های مالی واحدهای تجاری» که بعداً بیانیه مفاهیم شماره ششFASB با عنوان «عناصر صورت­های مالی» جایگزین آن گردید، تعریف گردید. در دو بیانیه اخیر سود جامع به صورت زیر تعریف شده می باشد:
سود جامع عبارت می باشد از تغییر در حقوق صاحبان سرمایه (خالص دارایی­ها) واحد تجاری طی یک دوره در نتیجه وقوع معاملات و سایر رویدادها و شرایط، به استثنای تغییرات ناشی از سرمایه­گذاری صاحبان سرمایه و دارایی­های توزیع شده بین آنها”.
با گذشت زمان و با پررنگ­تر شدن “رویکـرد سودمنـدی گزارش­های مالی برای تصمیم­گیری مالی بهره گیری­کنندگان” و توجه بیشتر به مسائل رفتاری در باب ارائه­ی صورت­های مالی، شکل ارائه­ی صورت­های مالی نیز بسیار مورد توجه قرار گرفت. بر این اساس، در 1991 با در نظر داشتن مشکلاتی که در خصوص کیفیت گزارشگری و افشای اطلاعات در صورت­های مالی وجود داشت، انجمن حسابداران رسمی ایالات متحده کارگروه ویژه­ی گزارشگری مالی را ایجاد نمود. پس از آن، در 15 دسامبر سال 1997 میلادی هیئت تدوین استانداردهای مالی ایالت متحده، به مقصود تأکید بیشتر بر گسترش مفهوم سود جامع، با انتشار بیانیه شماره 130، تهیه صورت سود (زیان) جامع را الزامی نمود.
در بیانیه شماره 130 استاندارد حسابداری مالی آمریکا با عنوان “گزارشگری سود جامع” نیز افشای اطلاعات اضافی الزامی نشده بلکه اقلامی که پیش از این در حقوق صاحبان سرمایه منعکس می­شدند در سود خالص تعدیل می­شوند تا سود جامع بدست آید. بیانیه شماره 130 استاندارد حسابداری مالی آمریکا و به دنبال آن بیانیه شماره شش استاندارد حسابداری مالی آمریکا اوج یک بحث درازمدت بین مفهوم سود (زیان) جامع و سود خالص در حرفه حسابداری می باشد. این بحث از دهه 1930 تاکنون یکی از بحث­های مهم در تدوین استانداردهای حسابداری بوده می باشد. پیش­نویس نحوه گزارشگری سود جامع (FASB,1996) نمایش واضحی از سود جامع و اجزای آن را در یک صورت عملکرد ملزم می­کند. اما در نهایت این بیانیه، SFAS[3]130، شکل مشخصی را برای این صورت مالی الزامی نمی­کند اما مُصر می باشد که شرکت سود خالص را به عنوان جزیی از سود جامع نشان دهد. این بیانیه سه روش برای ارائه سود جامع توصیه می­کند که البته ارائه آنها به این اشکال اجباری نیست: (1) ارائه جزء به جزء سایر اجزای سود جامع در زیر سود خالص (رویکرد ارائه یک صورت عملکرد مالی)، (2) ارائه صورت جداگانه­ای از سود جامع (رویکرد ارائه دو صورت عملکرد مالی جداگانه) و (3) گزارش سود جامع به عنوان بخشی از صورت تغییرات در حقوق صاحبان سرمایه (FASB,1998). FASB در بروزرسانی استاندارد حسابداری شماره 130 با عنوان “گزارشگری سود جامع” گزارش سود جامع را در صورت تغییرات حقوق صاحبان سرمایه حذف می­کند (FASB,2011). اما شرکت­ها همچنان به ارائه یک صورت عملکرد واحد یا دو صورت عملکرد جداگانه[4] مجاز هستند.
IASB در پیش­نویس استانـدارد حسابداری بین­المللی شماره 1 با عنوان “نحوه ارائه صورت­های مالی” شرکت­ها را به ارائه تنها یک صورت عملکرد مالی دعوت می­کند اما در نهایت و پس از دریافت اظهارنظرهای مخالف با این شیوه گزارشگری، شرکت­ها را به بهره گیری از هر دو شیوه ارائه یک صورت عملکرد واحد یا دو صـورت عملکـرد جداگانه برای گزارشگری سود جامع (IASB,2007)، مجاز اعلام می­کند. در ایران نیز بر طبق استاندارد حسابداری شماره 6، تنها رویکرد ارائه دو صورت عملکرد جداگانه پذیرفته شده می باشد.
گزارشگری سود جامع در یک صورت عملکرد واحد مسئله­ای بحث برانگیز می باشد. موافقین گزارشگری سود جامع در یک صورت عملکرد واحد عقیده دارند که سود (زیان) اندازه­گیری شده بر مبنای جامع، به این دلیل که کلیـه تغییرات در خالص دارایی­هایی را کـه ناشی از منابع غیر مالکین در طی یک دوره بوده می باشد را در برمی­گیرد، عملکرد شرکت را بهتر از سایر اندازه­گیری­های سود، نشان می­دهد و همچنین، شفافیت، پایداری و قابلیت مقایسه را افزایش می­دهد (IASB,2009، بند 39). درحالی­که، مخالفان گزارشگری سود جامع در یک صورت عملکرد واحد بر این باورند که گنجاندن اقلام تحقق نیافته در سود، توانایی سود را برای انعکاس دورنمای جریانات نقدی بلندمدت شرکت کاهش می­دهد. آنها همچنین اظهار می­کنند که گنجاندن “سایر اجزای سـود جامع” همـراه با نتایج کسـب و کار اصلی، بهره گیری­کننـدگان از صـورت­های مالی را به اشتباه می­اندازد و به سوءتعبیرهای مهمی از عملکرد یک شرکت منجر می­گردد (IASB,2009، بند 40). درواقع، نگرانی اصلی مخالفان گزارشگری سود جامع در یک صورت عملکـرد واحـد، بابت تأثیراتی اسـت کـه این سوء­تعبیرها می­تواند در قدرت پیش­بینی­کنندگی سود و ریسک شرکت و در نتیجه، در قیمت سهام داشته باشد.
از طرفی طبق تحقیقات گذشته (دالیوال[5] و همکاران 1999، کاناگارتنام[6] و همکاران 2004) سود خالص نسبت به سود جامع هم دارای قدرت پیش­بینی بیشتری برای پیش­بینی جریان وجه نقد عملیاتی دوره بعد و سود خالص دوره بعد می باشد و هم معیار بهتری برای پیش­بینی عملکرد آتی شرکت محسوب می­گردد. پس، به نظر می­رسد سود خالص از نظر قدرت پیش­بینی جریان وجه نقد عملیاتی دوره بعد و سود خالص دوره بعد بر سود جامع برتری داشته باشد.
از این رو در این پژوهش، با علم به این موضوع که نوسانات سود عنصری از ریسک شرکت می باشد که سبب کاهش قیمت سهام آن می­گردد و با انگیزه ارزیابی اظهارنظرهای مخالف با گزارشگری سود جامع در یک صورت عملکرد واحد، به مطالعه ارتباط ریسک شرکت و نوسانات سود جامع پرداخته و به دنبال پاسخی علمی و در خور درمورد­ی این پرسش­های آغازین هستیم که: “آیا ارائه­ی سایر اجزای سود جامع در انتهای صورت سود (زیان) دوره (رویکرد ارائه یک صورت عملکرد واحد) منجر به گمراهی بهره گیری­کنندگان از صورت­های مالی و برداشت نادرست آنان از عملکرد اصلی شرکت می­گردد یا خیر؟
[1]. Watts & Zimmerman
[2] . Financial Accounting Standards Board
[3] . Statement of  Financial Accounting Standard
[4]. در رویکرد ارائه یک صورت عملکرد واحد، می­بایست اجزای سود خالص، سود خالص کل، سایر اجزای سود جامع و سود جامع کل را در یک صورت عملکرد ارائه نمود. در حالی­که در رویکرد ارائه دو صورت عملکرد جداگانه، اجزای سود خالص و سود خالص کل در یک صورت و سپس سود خالص کل، سایر اجزای سود جامع و سود جامع کل در صورتی دیگر ارائه می­­گردد.
[5]. Dhaliwal
[6]. Kanangaretnam
 

سوالات یا اهداف پایان نامه :

 پرسش ­های پژوهش:
براساس مطالعات اکتشافی و مطالب مطرح شده و پرسش آغازین ارائه شده در قسمت انتهایی اظهار مسئله پرسش­های زیر قابل طرح می باشد:

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     
  • آیا سود جامع نسبت به سود خالص نوسان بیشتری دارد؟
  • آیا نوسانات سایر اجزای سود جامع[1] با ریسک بازار شرکت ارتباط معنی­داری دارد؟
  • آیا نوسانات سایر اجزای سود جامع با قیمت بازار سهام شرکت ارتباط معنی­داری دارد؟
  • آیا سود خالص نسبت به سود جامع قدرت پیش­بینی بیشتری برای پیش­بینی جریان وجه نقد عملیاتی دوره بعددارد؟
  • آیا سود خالص نسبت به سود جامع قدرت پیش­بینی بیشتری برای پیش­بینی سود خالص دوره بعد دارد؟