مدل بندی ارتباط بین دارایی های نامشهود و عملکرد شرکت‌ های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار

قسمتی از متن پایان نامه :

5-3- بحث و نتیجه گیری
شکاف در حال افزایش بین ارزش بازار و ارزش دفتری شرکت­ها، منعکس کننده وجود و اهمیت دارایی­های نامشهود می باشد (المترنه و بشیر، 2013: 154). دلیل این شکاف مربوط به حرفه حسابداری می باشد که به گونه سنتی در روبرو شدن با شناسایی و اندازه گیری ارزش دارایی­های نامشهود با مشکل مواجه بوده می باشد. با وجود اهمیت دارایی­های نامشهود در اقتصادهای مدرن، مدل پذیرفته شده جامعی که بتواند مفهوم اندازه­گیری نامشهودها و مقایسه آن­ها در بین شرکت­ها را ارائه دهد، وجود ندارد (چن، 2012: 13). یکی از علت های این موضوع، رویکرد محافظه­کارانه حرفه حسابداری و برتری ویژگی کیفی قابلیت اتکا بر ویژگی کیفی مربوط بودن اطلاعات اسـت. با وجود این، بحث در مورد عدم کفایت رویه­های سنتی گزارشگری برای دارایی­های نامشهود و اینکه آیا شرکت­ها بایستی محرک­های ارزش دارایی­های نامشهود خود را به روش قابل مقایسه­ای گزارش کنند، از چند سال پیش شروع شده و کشورهای اسکاندیناوی در این زمینه پیشگام هستند (دام، 2003:xvi).
در ایران نیز به مقصود یکسان­سازی و ایجاد وحدت رویه استانداردهای حسابداری مختلفی در مورد دارایی­های نامشهود تهیه و به شرکت­ها جهت اجرا ارائه گردید. آخرین این استانداردها، استاندارد حسابداری شماره 17 با عنوان دارایی­های نامشهود می باشد که در سال 1386 مورد تجدید نظر قرار گرفت. با وجود اینکه در این استاندارد حق اختراع، حق تالیف، سرقفلی محل کسب، علائم و نام­های تجاری، حق امتیاز و فرانشیز، حق انشعاب، مخارج پژوهش و توسعه­ و سرقفلی حاصل از ترکیب را می­توان به عنوان دارایی نامشهود ثبت نمود، مشکل عمده در ارتباط با دارایی­های نامشهود ایجاد شده توسط شرکت می باشد. این استاندارد اظهار می­دارد “علایم تجاری، حق نشر و اقلام دارای ماهیت مشابه ایجاد شده در داخل واحد تجاری نباید به عنوان دارایی­های نامشهود شناسایی شوند” (بند 49).
هدف اصلی این مطالعه مطالعه ارتباط بین اقلام نامشهود و عملکرد شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بود. در گام اول به مقصود تحلیل بهتر یافته­ها، دارایی­های نامشهود به دو طبقه دارایی­های نامشهود ثبت شده و دارایی­های نامشهود ثبت نشده و عملکرد به دو قسمت عملکرد مالی و عملکرد اقتصادی تقسیم شدند. به دلیل اهمیت اموال فکری، این اقلام از دارایی­های نامشهود ثبت شده استخراج و آزمون­ها به گونه جداگانه نیز بر روی آن­ها انجام پذیرفت. اموال فکری در نمونه مورد مطالعه شامل حق امتیاز تولید محصولات، دانش فنی ساخت محصولات، پتنت دارو، حق ثبت دارو و نرم افزارهای تولیدی گردید. داده­هــای مربـوط به دارایـی­های نامشهود ثبت شده از متـن صورت­هـای مالی و یادداشت­های همراه آن استـخـراج و دارایی­های نامشهود ثبت نشده با بهره گیری از شاخص­هایی مانند شاخص­های اقلام نامشهود از نوع نسبت و شاخص­های اندازه ارزشیابی شدند. متغیرهای وابسته نیز در این پژوهش شامل بعضی از شاخـص­های مـالی عمـلکرد- بازده دارایی­ها، بازده حقوق صاحبان سهام، بازده سرمایه­گذاری شـده و سـود خالص- و همچنین بعضی از شاخص­های اقتصادی عملکرد- ارزش افزوده اقتصادی، ارزش افزوده بازار- بودند. همچنین نوع صنعت، اندازه شرکت و اهرم مالی  شرکت به عنوان متغیرهای کنترلی در نظر گرفته شدند. پس از انجام آزمون­ها مشخص گردید که بین دارایی­های نامشـهود ثبـت شده و عملکرد مالی شرکت­های مورد مطالعه بجز یک مورد (دارایی­های نامشهود ثبت نشده- سود خالص) یا ارتباط معناداری وجود ندارد (دارایی­های نامشهود- بازده حقوق صاحبان سهام و اموال فکری – سود خالص، بازده حقوق صاحبان سهام و بازده دارای­ها) و یا این ارتباط منفی معنادار بود (دارایی­های نامشهود ثبت نشده-بازده دارایی­ها و بازده سرمایه­گذاری شده).
همچنین در مورد فرضیه­های مربوط به دارایی­های نامشهود ثبت نشده و عملکرد اقتصادی، ارتباط مثبت معنادار بین دارایی­های نامشهود ثبت شده و ارزش افزوده بازار و ارتباط منفی معنادار بین دارایی­های نامشهود ثبت شده و ارزش افزوده اقتصادی به دست آمد. ارتباط بین اموال فکری و معیارهای اقتصادی عملکرد معنادار نبود. دلیل وجود چنین نتایجی کاملاً روشن نیست. با در نظر داشتن اینکه استانداردهای حسابداری مربوط به دارایی­های نامشهود در دوره مورد مطالعه بارها دچار تغییر و اصلاحات شده­اند با مطالعه صورت­های مالی، این موضوع عیان گردید که در دوره مورد مطالعه وحدت رویه­ای در مورد نحوه افشای دارایی­های نامشهود حتی در درون یک شرکت وجود ندارد، چه رسد به کل صنعت یا کل بورس. اضافه براین، در حالی که بعضی از شرکت­ها این اقلام را با عنوان “دارایی­های نامشهود” در متن ترازنامه افشا کرده­اند، بعضی دیگر و یا همان شرکت در سال­های دیگر این اقلام را در یادداشت­های همراه صورت­های مالی و در ترازنامه با عنوان سایر دارایی­ها افشا کرده­اند. در بعضی از سال­ها و یا شرکت­ها، افشای دارایی­های نامشهود به گونه کامل و طبق استاندارد انجام شده، اما در موارد دیگر یا افشا نشده و یا به گونه کامل افشا نشده می باشد (مانند بعضی از شرکت­های گروه سایر صنایع). با مراجعه به صورت­های مالی تجدید نظر شـده، حتـی در مواردی مشخـص گردید که بعضی از شرکت­ها در سال­های گذشته دارایی­های نامشهود عمـده­ای داشته­اند که در دفاتـر ثبت نبوده می باشد. در مواردی هم که دارایی­های نامشهود ثبت شده با اهمیتی داشتند (مانند بعضی از شرکت­های گروه شیمیایی و دارویی)، نظاره گردید که این دارایی­های با اهمیت طی سال­های مورد مطالعه به بهای تمام شده تاریخی در دفاتر نگهداری می­شوند. ممکن می باشد موارد مذکور مانند علت های رسیدن به این نتیجه باشد که بین دارایی­های نامشهود ثبت شده و عملکرد شرکت­ها یا ارتباط معناداری وجود ندارد و یا این ارتباط، نسبتاً ضعیف منفی معنادار می باشد.

سوالات یا اهداف پایان نامه :

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

 اهداف پژوهش:

با در نظر داشتن سوال­های مطرح شده در بخش­های پیشین، اهداف این مطالعه به توضیح زیر می باشد:

  • مطالعه اهمیت گزارشگری دارایی­های نامشهود شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران،
  • اندازهگیری اقلام “نامشهود ثبت نشده” شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران با در نظر داشتن ارزش بازار این شرکت­ها،
  • مطالعه تاثیر ارزش اقلام “نامشهود ثبت نشده[1]” بر عملکرد شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران،
  • مطالعه تاثیر دارایی­های “نامشهود ثبت شده” بر عملکرد شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران،
  • ارائه پیشنهادهایی در خصوص شناسایی و یا عدم شناسایی اقلام نامشهود و اصلاح عملیـات گزارشـگری شـرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران.
  • مدل­بندی ارتباط بین دارایی­های نامشهود و عملکرد به مقصود پیش­بینی عملکرد.