مدل بندی ارتباط بین دارایی های نامشهود و عملکرد شرکت‌ های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار

قسمتی از متن پایان نامه :

2-4- ارتباط دارایی­های نامشهود با عملکرد شرکت
مدیریت استراتژیک به گونه سنتی بر مفاهیمی تاکید کرده می باشد که عملکرد یک شرکت را تحت تاثیر قرار می­دهد. بسیاری از پژوهشگران این رشته بر منابع داخلی شرکت و سهم این منابع در موفقیت شرکت تاکید کرده­اند و این در حالی می باشد که در دهه 70 و 80 میلادی این تمرکز به سمت عوامل بیرونی تغییر مسیر پیدا نمود (لاتینن[1]، 2009: 18).
ارتباط بین دارایی­های نامشهود واحد تجاری با عملکرد آن ریشه در “دیدگاه مبتنی بر منابع” دارد. این دیدگاه بر مبنای ایده پنروز[2] (1959) بنا گردید. وی اظهار نمود که منابعی که در اختیار شرکت می باشد و توسط مدیر توسعه داده شده و برای گسترش­های آتی شرکت بکار    می­رود از ساختار صنعت مهم­تر می باشد (شندل[3]، 1994). در این تئوری این گونه استدلال     می­گردد که منابع اصلی­ترین موضوع تعیین­کننده مزیت رقابتی و عمکرد شرکت می باشد (ورنرفلت[4]، 1984). از طرفی همه دارایی­ها، قابلیت­ها،  فرآیندهای سازمانی، ویژگی­های شرکت، اطلاعات، دانش و غیره به عنوان منابع تعریف می­شوند که توسط یک شرکت کنترل شده و شرکت را قادر می­سازد تا استراتژی­هایی را پیاده­ کند که کارآیـی و اثربخشــی را بهبـود    می­بخشد (بارنی[5]، 1991؛ 101).
پس، دیدگاه مبتنی بر منابع یک ابزار مدیریت تجاری می باشد که برای تعیین منابع استراتژیک در دسترس یک شرکت بهره گیری می­گردد. اصل بنیادی در دیدگاه مبتنی بر منابع مبنایی می باشد که یک شرکت برای مزیـت رقابتی در بکارگیری گروهی از منابع ارزشمند در دسترس بهره گیری می­کند. در دهه 1980 و اوایل دهه 1990 مطالعات افرادی زیرا ورنرفلت (1984)، پترافت[6] (1993) و بارنی (1991) دیدگاه مبتنی بر منابع را تحت این نام معرفی نمود. در طول دو دهه گذشته و با انجام پژوهش­های بسیاری در این زمینه، دیدگاه جای خود را به تئوری داد (لاتینن، 2009: 18). تئوری مبتنی بر منابع دو رویکرد متفاوت یعنی دیدگاه مدیریتی و دیدگاه اقتصادی را با یکدیدگر ترکیب می­کند. این تئوری می­تواند توضیحی برای تفاوت عملکرد بین شرکت­ها در سطح منابع و در سطح شرکت را نیز، فراهم آورد. در این تئوری شرکت به عنوان مجموعه­ای از منابع تعریف می­گردد که منابع و محصولات دو روی یک سکه هستند و بیشتر محصولات نیازمند صرف چندین منبع می­باشند (ورنرفلت، 1984: 171). به بیانی دیگر بیشتر منابع می­توانند به روش­های متفاوت بهره گیری شوند و شرکت می­تواند  مزیت­های رقابتی جدیدی را از طریق بکارگیری این منابع به روش­های جدید دنبال کند و   آن­ها را به محصولات و یا خدمات جدید تبدیل کند. اگرچه تئوری مبتنی بر منابع در آغاز در بافت شرکت­های تولیدی ایجاد گردید، اما در صنایع خدماتی نیز مانند گردشگری قابل کاربرد می باشد زیرا محصولات شرکت هم می­تواند به صورت محصولات فیزیکی یا خدمات و یا ترکیب هر دو باشد (لاتینن، 2009: 18). نکات کلیدی این تئوری را می­توان به توضیح زیر برشمرد (بارنـی، 1991: 99):
1- شناسایی منابع کلیدی بالقوه شرکت،
2- ارزیابی اینکه آیا این منابع معیارهای زیر را دارا هستند:

  • ارزشمندی[7]: منابع بایستی شرکت را قادر سازد تا یک استراتژی ایجاد ارزش را (خواه از طریق رقابت بهتر و خواه از طریق کاهش نقاط ضعف خود) بکارگیرد (بارنـی، 1991: 99). از این منـظر هزینه معامـلات مرتبـط با سرمایه­گذاری در منابع نباید بیشتر از اجاره­های آتی تنزیل شده، که خروجی استراتژی ایجاد ارزش هستند، گردد (ماهونی و پاندیان[8]، 1992: 370).
  • کمیابی[9]: یک منبع برای اینکه ارزشمند باشد، بایستی کمیاب نیز باشد. در یک بازار استراتژیک رقابتی کامل برای یک منبع، قیمت منبع انعکاسی از بازده­های آتی مورد انتظار تنزیل شده می باشد که بالاتر از بازده میانگین هستند (بارنی، 1991: 100).
  • تقلیدناپذیری[10]: اگر یک منبع ارزشمند تنها توسط یک شرکت کنترل گردد، می­تواند منبعی از مزیت رقابتی باشد (بارنی، 1991: 107). اگر رقبا قادر به تکثیر این دارایی استراتژیک به گونه کامل نباشند، این مزیت می­تواند پایدار باشد.
  • جانشین­ناپذیری: اگر چه یک منبع کمیاب می باشد، به گونه بالقوه ایجاد ارزش می­کند و به گونه کامل تقلیدناپذیر می باشد، فقدان جانشین برای آن، یک جنبه مهم می باشد (بارنی، 1991: 111). اگر رقبا قادر باشند تا استراتژی ایجاد ارزش را از طریق یک جانشین پیاده کنند، قیمت­­ها کاهش می­یابند تا به نقطه­ای می­رسند که برابر با اجاره­های آتی تنزیل شده می­شوند (بارنی،1986: 1233) و در نتیجه منافع اقتصادی صفر می­گردد.
  • 3- مراقبت و حفاظت از منابعی که دارای این ویژگی­ها باشند، موجب بهبود عملکرد سازمانی می­شوند.
    هر کدام از ویژگی­های بالا ضروری هستند، اما شرط کافی برای یک مزیت رقابتی پایدار نیستند. ویژگی­های دیگری که پژوهشگران برای این نوع منابع ذکر کرده­اند به توضیح زیر می باشد (کریستند و بونتیس، 2007: 1512):

  • قابلیت اقتضاء[11]: منابع بایستی قادر باشند تا منافعی را مازاد بر هزینه این منابع بدست آورند.
  • جنبش ناپذیر[12]: امکان کسب این منابع از بازار عوامل تولید وجود نداشته باشد.
  • این منابع شامل همه دارایی­ها، قابلیت­ها، فرآیندهای سازمانی، ویژگی­های شرکت، اطلاعات و دانشی می باشد که شرکت ممکن می باشد به مقصود بهبود عملکرد خود آن­ها را بکار گیرد و آن­ها برای واکنش نسبت به فرصت­ها و تهدیدهای بازار مفید باشند.
  •  

    • این منابع به گونه جور بجور[13] در سرتاسر شرکت توزیع شده باشند.
    • تفاوت بین شرکت­ها در طول زمان با ثبات باشد.
    • از دیدگاه نظری، منابع را می­توان به منابع مشهود و منابع نامشهود تقسیم­بندی نمود (هال، 1992؛ 136). تئوری مبتنی بر منابع خود به خود، تمایزی بین دارایی­های مشهود و نامشهود قایل نمی­گردد، و منابع نامشهود نیز همانند منابع مشهود بر مزیت رقابتی و عملکرد شرکت اثرگذار خواهد بود. اما تمامی منابع به گونه یکسان در عملکرد تاثیر ندارند و به نظر می­رسد که نامشهودها بیشتر تاثیرگذار بر عملکرد باشند. نتیجه اینکه به مقصود دستیابی به مزیت استراتژیک، هر دو منبع، یعنی هم منابع مشهود و هم منابع نامشهود، بایستی توسط شرکت بکار گرفته شوند (کریستند و بونتیس، 2007: 1516).
      از دیدگاه تئوری مبتنی بر منابع، مزیت رقابتی نتیجه بکارگیری منابع استراتژیک یعنی هم دارایی­ها و هم قابلیت­های شرکت می باشد. توسعه منحصر به فرد این منابع ممکن می باشد نتیجه پرتفوی دارایی­های مشهود و نامشهود شرکت باشد، پس معامله یا انتقال آن­ها مشکل می­گردد (کریستند و بونتیس، 2007: 1516).
      شکل شماره 2-2 به درستی روابط بین منابع و سودآوری را نشان می­دهد. همان­ گونه که در این شکل مشخص شده می باشد، منابع یا همان دارایی­ها شامل حق­ثبت­ها، مارک­ها، ظرفیت تولیـد، سهـم بازار، فناوری تولید، شبکه بازاریابی، منبع مالی و میزان اموال، ماشین­آلات و تجهیزات می باشد که ترکیب دارایی­های مشهود و نامشهود در قالب موانع ورود به صنعت، انحصار و مزیت­های رقابتی موجب عملکرد مناسب و سودآوری می­شوند (گرنت[14]، 1991: 118).
      همچنین شکل 2-2 نشان می­دهد که توانایی یک شرکت در کسب نرخ سود مازاد بر هزینه سرمایه شرکت، بستگی به دو عامل دارد: 1) جذابیت صنعتی که شرکت درون آن قرار دارد، و 2) ایجاد مزیت رقابتی نسبت به رقبا[15].
      [1] – Lahtinen
      [2] – Penrose
      [3] – Schendel
      [4] – Wernerfelt
      [5] – Barney

      [6] – Peteraft
      [7]– Valuable
      [8] – Mahoney and Pandian
      [9] – Rare
      [10] – Inimitable

      شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

      [11] – Appropriable
      [12] – Immobile
      [13] – Heterogeneously
      [14] – Grant
      [15] – برای مطالعه بیشتر به گرنت (1991) مراجعه گردد.

      سوالات یا اهداف پایان نامه :

       اهداف پژوهش:
      با در نظر داشتن سوال­های مطرح شده در بخش­های پیشین، اهداف این مطالعه به توضیح زیر می باشد:

    • مطالعه اهمیت گزارشگری دارایی­های نامشهود شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران،
    • اندازهگیری اقلام “نامشهود ثبت نشده” شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران با در نظر داشتن ارزش بازار این شرکت­ها،
    • مطالعه تاثیر ارزش اقلام “نامشهود ثبت نشده[1]” بر عملکرد شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران،
    • مطالعه تاثیر دارایی­های “نامشهود ثبت شده” بر عملکرد شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران،
    • ارائه پیشنهادهایی در خصوص شناسایی و یا عدم شناسایی اقلام نامشهود و اصلاح عملیـات گزارشـگری شـرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران.
    • مدل­بندی ارتباط بین دارایی­های نامشهود و عملکرد به مقصود پیش­بینی عملکرد.